Advocaten- en rechtbankfilms – 10 suggesties

Der Staat gegen Fritz Bauer (2015)

Een verbijsterende film van Lars Kraume over een deel van de opsporing van Adolf Eichmann dat niet bij veel mensen bekend is. In 1957 ontvangt de procureur-generaal van Bundesland Hessen Fritz Bauer – gespeeld door Burghardt Klaussner – een brief van ene Lothar Hermann, een half-joodse emigrant uit Duitsland die in Buenos Aires woont. De brief meldt het adres van Adolf Eichmann. Vervolgens wordt Bauer op alle mogelijke manieren tegengewerkt, waardoor Bauer in het geheim contact opneemt met de Mossad. De film toont dat er in de Duitse samenleving op allerlei niveaus en zowel in bestuur als industrie ver na de oorlog ex-Nazis nog op belangrijke posten zaten. Maar ook dat veel van de wetgeving van de Bondsrepubliek gewoon is overgenomen van de wetgeving uit het Derde Rijk.

Beschikbaar op Prime Video, Pathé Thuis, Apple TV, Google Play, Youtube, dvd, Blu-ray.

Sophie Scholl – die letzen Tage (2005)

Het waargebeurde verhaal van studente Sophie Scholl, lid van de verzetsgroep Die Weisse Rose, die in 1943 samen met haar broer Hans werd opgepakt wegens het verspreiden van pamfletten op de universiteit van München. Na een schijnproces voor het Volksgerichtshof onder leiding van de beruchte rechter Roland Freisler, werden zij al vier dagen later op de guillotine geëxecuteerd. De film van Marc Rothemund is gebaseerd op het boek Die Weisse Rose van hun zus Inge Scholl, en op de rechtbankverslagen van het proces, die gewoon bewaard zijn gebleven. Een film toepasselijk voor de meidagen, die niemand onberoerd zal laten.

Beschikbaar op Prime Video, Youtube, dvd, Blu-ray.

J’accuse (An officer and a spy, 2015)

Het verhaal van kapitein Alfred Dreyfus, verfilmd door Roman Polanski, die in 1894 wegens hoogverraad (het doorspelen van militaire geheimen aan het Duitse keizerrijk) wordt veroordeeld tot verbanning naar Duivelseiland. Algemeen wordt aangenomen dat Dreyfuss, gespeeld door Louis Garrel, mede is veroordeeld omdat hij Joods was. Dankzij de inspanningen van zijn voormalige leraar Georges Piquart (een rol van Jean Dujardin) en de beroemde open brief J’accuse van Emile Zola komt er uiteindelijk een tweede proces, waarin zijn straf wordt verminderd en hem gratie wordt verleend. Een paar jaar later wordt Dreyfuss ook volledig gerehabiliteerd.

Beschikbaar op Prime Video, Apple TV, dvd, Blu-ray.

Le Procès Goldman (2023)

Een film van Cedric Kahn, met in de hoofdrollen Arieh Worthaller en Arthur Harari. De linkse activist Pierre Goldman, die als Poolse Jood is getekend door het lot van zijn geloofsgenoten in Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd in 1974 veroordeeld voor diverse moorden. Hij heeft ze altijd ontkend. Tijdens zijn gevangenschap schreef hij een boek dat bij veel vooraanstaande intellectuelen ophef veroorzaakte. Samen met de inconsistenties in het onderzoek die aan het licht kwamen, leidde dit uiteindelijk tot een tweede proces en vrijspraak 1976. De film focust ook op zijn advocaat Georges Kiejman, die eveneens van Pools-Joodse afkomst was. Kritiek op de film is dat sommige elementen in het tweede proces fictief zijn. Goldman is overigens in 1979 vermoord. Daders zijn nooit gepakt, maar er zijn verschillende theorieën over wie verantwoordelijk zouden zijn voor zijn dood.

Beschikbaar op Pathé Thuis, Eye Film Player, dvd, Blu-ray.

In the Name of the Father (1993)

Deze heftige film is gebaseerd op de autobiografie van Gerry Conlon en vertelt het waargebeurde verhaal van de Guildford Four, die ten onrechte zijn veroordeeld voor een bomaanslag op een pub in Belfast in 1974. Regisseur Jim Sheridan had de beschikking over een sterrencast: Daniel Day-Lewis, Pete Postelethwaite en Emma Thompson. Hoofdrolspeler Daniel Day-Lewis is Gerry Conlon, die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was en na marteling een valse bekentenis aflegt en samen met vrienden en familieleden in 1975 tot een levenslange gevangenisstraf wordt veroordeeld. Zijn strijd voor gerechtigheid, samen met zijn vader en zijn advocaat, leidde uiteindelijk tot vrijlating van alle verdachten in 1989.

Beschikbaar op Prime Video, Apple TV, Rakuten TV, Amazon Video, Sky Store, dvd, Blu-ray.

A Short Film About Killing (1989)
Originele titel Krótki film o zabijaniu

Deze Poolse film onder regie van Krzysztof Kieślowski gaat over het proces tegen Jacek Lazer (een rol van Miroslaw Baka), een getroebleerde jongeman die een taxichauffeur heeft vermoord. Voor zijn advocaat Piotr Balicki (Krzysztof Globisz ) is het de eerste zaak. De bewijzen zijn sterk, dus Jacek wordt schuldig bevonden en veroordeeld tot dood door ophanging. De film is een sterk pleidooi tegen de doodstraf.

Beschikbaar op Prime Video, dvd, Blu-ray.

Witness for the Prosecution (1957)

Een oudere film gebaseerd op een toneelstuk van Agatha Christie. De film is nog zeker de moeite waard, niet in het laatst door de grote namen die er aan zijn verbonden: Billy Wilder als regisseur en Charles Laughton, Marlene Dietrich en Tyrone Power in de hoofdrollen. De film speelt zich voor een belangrijk deel af in de Old Bailey in Londen, en draait om de vraag of een man – de echtgenoot van Dietrich en verdedigd door Laughton – schuldig is aan de moord op een oudere rijke dame. Tot bijna het einde van de film blijft onduidelijk of dat zo is. Verassende plotwendingen die je als kijker niet ziet aankomen zorgen voor een meer dan onderhoudende film. Die kreeg dan ook zes Oscarnominaties.

Beschikbaar op Prime Video, Apple TV, Google Play, dvd, Blu-ray.

The Paradine Case (1947)

Nog zo’n oudere film die zich eveneens grotendeels in de Old Bailey afspeelt – en waarvan een aantal shots laat zien dat het gebouw niet ongeschonden uit de Tweede Wereldoorlog is gekomen.. Geregisseerd door Alfred Hitchcock en met een boeiende hoofdrol van Gregory Peck als advocaat, die geen seconde laat merken geen Brit te zijn. Interessant voor degenen die het artikel van Diederik Palstra over het verschil tussen solicitors en barristers hebben gelezen. De start van de film is wat traag, maar deze komt op stoom als de handeling zich naar de Old Bailey verplaatst. En ook hier blijft het tot bijna aan het einde onduidelijk of de verdachte jonge vrouw haar oudere man heeft vermoord.

Beschikbaar op Youtube, dvd, Blu-ray.

My Cousin Vinny (1992)

Niet alle rechtbankfilms zijn serieus. Soms mag er worden gelachen, zoals bij de komedie My Cousin Vinny met glansrollen van Joe Pesci en Marissa Tomei – “The defense is WRONG!”- , die een Oscar voor haar rol kreeg. Ook Fred Gwynne speelt zijn laatste rol als rechter memorabel. Twee jongens die na de zomervakantie op weg zijn naar de universiteit worden er onterecht van beschuldigd de eigenaar van een winkel te hebben doodgeschoten, alleen maar omdat sommige getuigen hun auto zouden hebben herkend. Geld voor een goede advocaat is er niet, maar de moeder van een van hen weet dat neef Vinny advocaat is. En die neemt de uitdaging graag aan, gesteund door zijn vriendin. Probleem is alleen dat hij pas is afgestudeerd, slechts een paar weken als letseladvocaat werkt en geen enkele rechtbankervaring heeft. Het is een komedie, dus eind goed, al goed. Juristen prezen de film vanwege de juiste voorstelling van de procedures die in de film worden gevolgd.

Beschikbaar op Disney+, Prime Video, Apple TV, dvd, Blu-ray.

Afbeeldingen: imdb.com

Intolerable Cruelty (2003)

Ook deze film is een komedie, en van de hand van Joel en Ethan Coen. Dat staat garant voor cinematografische kwaliteit, maar juristen zijn gewaarschuwd, dit is geen film die de realiteit tracht te benaderen. Wie daar overheen kan stappen, zit goed met het kat en muisspel tussen scheidingsadvocaat Miles Massey (George Clooney) en golddigger Marilyn Hamilton (Catherine Zeta-Jones), de echtgenote van een cliënt die van haar af wil. Smerige trucs over en weer, maar ook hier geldt dat alles uiteindelijk op z’n pootjes terecht komt. En let tijdens de rechtszaak vooral op surprise witness Heinz, the Baron Krauss von Espy.

Beschikbaar op Pathé Thuis, Prime Video, Apple TV, Google Play, dvd, Blu-ray.