Bouwstenen – ‘De Mensch, de stof opwekkend en beheerschend’

Op de zoveelste zonovergoten middag die deze zomer kenmerkt, zoeken wij verkoeling bij Labré Advocaten. Het kantoor is gevestigd in het gebouw De ­Lairesse, het voormalige laboratorium van de Vrije Universiteit in Amsterdam aan de
De Lairessestraat. Wij worden gastvrij ontvangen door Tim Boer, partner bij het kantoor, die ons meeneemt in de rijke geschiedenis van het gebouw. Het bezoek wordt afgesloten met een astronomisch hoogtepunt: daarover later meer!

Tekst: Benjamin Bijl & Victor van Campen

Labré was eerder gevestigd in een oude kantoorvilla aan de Johannes Vermeerstraat. Een prachtig pand, maar met van oorsprong een woonhuisfunctie. Dus een hoop onbruikbare meters en andere onpraktische eigenschappen. Erg charmant, maar men koos er toch voor te verhuizen. Er werd gezocht naar een ‘gebouw met de efficiency van de Zuidas, maar wel met historie’, vertelt Boer, zelf oud-Zuidasman. Zo kwamen ze bij dit oude scheikunde laboratorium, dat die eigenschappen lijkt te bezitten. Vervolgens laat Boer ons trots een eigenschap van het kantoor zien dat geen enkel Zuidasgebouw heeft: er kan een raam open!

Ofschoon de hitte op de dag van ons bezoek beter bestreden kan worden met de aanwezige airconditioning, vallen ons de typisch Amsterdamse geluiden op die door het open raam naar binnen vloeien. Hierdoor krijg je toch de levendigheid van de stad mee. ‘Iets dat op de Zuidas vaak mist’, aldus Boer. In tegenstelling tot het vorige pand zit iedereen hier op dezelfde verdieping, dus je komt elkaar makkelijk tegen. Die verdieping heeft opmerkelijk hoge plafonds, wat te maken heeft met de regels die ten tijde van de bouw golden ten aanzien van ruimtes waarin (scheikundige) experimenten werden verricht. Het geeft een ruimtelijk gevoel.

Dat het pand een rijke en bijzondere historie heeft blijkt uit meerdere aspecten. De Vrije Universiteit liet het pand in de jaren 1930–33 bouwen om daarin het natuur- en scheikundig laboratorium van de faculteit wiskunde en natuurkunde te huisvesten. Daarbij liet architect B.T. Boeyinga zich inspireren door de Amsterdamse School, maar wel onder toezicht van de gereformeerden van de VU. Boeyinga hield zich hiervoor vooral bezig met het ontwerpen van kerken, maar nu moest hij een wetenschappelijk gebouw met een sterrenkoepel ontwerpen.

Boven de ingang van het scheikundig laboratorium prijkt het tufstenen beeldhouwwerk De Schepping en heeft als onderschrift: ‘De Mensch, de stof opwekkend en beheerschend.’ Het is gemaakt in 1933 door de Nederlandse beeldhouwer Theo van Reijn. Het onderschrift is ook passend voor het vak van advocaat, zo stellen wij met Boer vast. Althans, zo zou het moeten zijn: ‘de advocaat de stof opwekkend en beheersend’. Aardig detail is dat het beeld oorspronkelijk was bedoeld om aan de bovenkant van het gebouw te prijken. Er zijn echter twee verdiepingen bijgebouwd. Het was geen optie meer het beeld te verplaatsen en dus kan de plaats ervan wat vreemd overkomen. De architecten spreken er schande van.

Enkele verdiepingen lager, in de kelder van het gebouw, kwam tijdens de oorlog de Groep Albrecht bijeen, een verzetsgroep die belangrijk was voor het verzamelen van militaire inlichtingen. Voor de ingewijde taalliefhebber valt op dat de naam Labré niet alleen een anagram vormt van de naam van voornoemde verzetsgroep, maar ook een acroniem is van de namen van de oprichters van het kantoor. Even is zelfs nog overwogen het kantoor ‘Albrecht’ te noemen, maar men is toch van dat idee afgestapt. Toch heeft de naam Labré nog een kleine knipoog naar het gebouw; het zou een afkorting kunnen zijn van lab reinvented. De verwevenheid tussen het kantoor en het pand is ons duidelijk.

Via de twee etages waarmee het gebouw in 1954 is uitgebreid bereiken wij gestaag de apotheose van ons bezoek: een heuse sterrenwacht die op het gebouw staat. Samen met Boer klimmen wij een steil trappetje op en belanden in een donkere koepel boven het gebouw. Met het open draaien van een stalen wiel ontstaat langzaam een smalle kier in de koepel waardoor licht naar binnen sijpelt. Na wat langer draaien ontvouwt zich voor ons een uitzicht over Amsterdam, van het Museumkwartier tot aan het Pontstijger gebouw in de Houthaven. De telescoop van de sterrenwacht mag dan inmiddels weg zijn, het uitzicht is er niet minder op.

De advocaten van Labré specialiseren zich onder andere in vastgoedrecht, ondernemingsrecht en arbeidsrecht. Het kantoor staat een breed scala aan cliënten bij, van particulieren tot beursgenoteerde bedrijven.