Als onderdeel van de Breaking Barriers: Women Lawyers Campaign lanceert Lawyers for Lawyers een interviewserie over de ervaringen van vrouwelijke advocaten wereldwijd. De serie belicht de genderspecifieke uitdagingen binnen de juridische sector en laat tegelijkertijd de veerkracht, het leiderschap en de impact van vrouwelijke advocaten zien. In het eerste interview staat Khrystyna Kit centraal: een Oekraïense advocaat en vrouwenrechtenactivist die zich inzet voor gerechtigheid voor slachtoffers van seksueel en gendergerelateerd geweld in Oekraïne.

Tekst: Lawyers for Lawyers

Khrystyna Kit in haar werkruimte. Foto: Halyna Kuchmanych.

JurFem: ontstaan en visie

Kit zet zich al vanaf haar rechtenstudie in voor slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld. Ze merkte dat veel juristen niet over de juiste kennis en sensitiviteit beschikken om goed met slachtoffers om te gaan, en dat discriminatie binnen de juridische sector zelf onderbelicht blijft. In 2017 richtte ze daarom de Oekraïense Vereniging van Vrouwelijke Advocaten ‘JurFem’ mede op. “Als ik als advocaat discriminatie ervaar en er niet tegen in verzet kom, kan het zijn dat ik ook niet reageer wanneer het mijn cliënten overkomt.” Het netwerk groeide uit tot meer dan 200 leden door heel Oekraïne. Sinds de Russische invasie in 2022 biedt JurFem ook rechtsbijstand aan slachtoffers van conflictgerelateerd seksueel geweld en werkt de organisatie met overheidsinstanties aan wetgeving die aansluit bij EU-normen voor slachtofferrechten.

Een slachtoffergerichte aanpak

Centraal in Kits werk staat een slachtoffergerichte benadering: “Hun eerste behoefte is vaak niet vervolging van de daders,” zegt ze, “maar veiligheid, psychologische steun en gehoord worden.” JurFem traint daarom advocaten, officieren van justitie, rechercheurs en rechters, niet alleen in bewijsvoering, maar ook in de ‘zachte vaardigheden’ om vertrouwen op te bouwen met slachtoffers.

Discriminatie binnen de juridische sector

Ook binnen de juridische sector zelf ervaren vrouwelijke advocaten discriminatie, stelt Kit. Wie met slachtoffers van seksueel geweld werkt, krijgt daarnaast te maken met bedreiging en intimidatie, een probleem dat volgens haar te weinig aandacht krijgt. Uit onderzoek van JurFem blijkt dat seksisme in de sector wijdverspreid is: van vrouwen wordt onbetaalde zorg verwacht, terwijl aannames over zwangerschap en zorgtaken hun carrièrekansen beperken. De oorlog heeft deze druk vergroot, nu veel vrouwelijke advocaten hun werk combineren met de zorg voor kinderen en familieleden, onder wie echtgenoten die dienen, gewond zijn geraakt of trauma’s hebben. Naast het pleiten voor voor flexibelere werkomstandigheden, zet JurFem zich daarom in op onderlinge steun, zoals gezamenlijke behandeling van gevoelige zaken en maandelijkse webinars over veerkracht.

Systemen veranderen via belangenbehartiging

Ondanks de uitdagingen blijft Kit ervan overtuigd dat advocaten een cruciale rol spelen in het bevorderen van toegang tot het recht. “We hebben de kennis en vaardigheden om rechten te beschermen,” zegt ze. “Als we systemen en cultuur willen veranderen, kunnen we mensen zonder toegang tot het recht niet negeren.” Door netwerken van solidariteit tussen vrouwelijke advocaten te versterken, slachtoffergerichte rechtspraak te bevorderen en te pleiten voor institutionele hervormingen, gelooft Kit dat betekenisvolle verandering mogelijk is, in Oekraïne en daarbuiten. “Geweld tegen vrouwen en belemmeringen in de toegang tot het recht blijven overal ter wereld grote uitdagingen. Als advocaten is het onze verantwoordelijkheid om deze situatie te helpen veranderen.”